Yolsuzlukla mücadele tedbirleri üç ana boyutu içermektedir. Bunlar:

  • Vicdanlılık
  • şeffaflık
  • Sorumluluk

Savunma Sektöründe Dürüstlük Merkezi (CIDS) tarafından geliştirilen Dürüstlük Eylem Planı'na göre yolsuzlukla mücadele tedbirleri, yolsuzluk ve diğer etik olmayan davranışlara yönelik teşvikleri ve fırsatları azaltan önleyici eylemleri içermektedir. Tedbirler ayrıca, yolsuzluk iddialarının ve yolsuzluğa bulaşmış kişilerin yasal makamlar aracılığıyla izlenmesini, denetlenmesini, soruşturulmasını ve kovuşturulmasını içeren kural ve düzenlemelerin aktif olarak uygulanmasını da içerebilir.

Yolsuzlukla mücadele nedir?

Yolsuzlukla mücadele ve dürüstlüğün teşvik edilmesi aynı madalyonun iki yüzüdür. "Yolsuzlukla mücadele/yolsuzlukla mücadele"nin olumsuz taraftan görülen bir kavram olduğunu, "dürüstlüğün aşılanması"nın ise aslında aynı sürecin daha olumlu bir boyutu olduğunu belirtmek gerekir. Dürüstlük Merkezi'ne (CIDS) göre dürüstlük, bir bireyin/grubun güçlü ilkelerle yönlendirilmesi veya üzerinde anlaşılan ilke ve standartları tüm eylemlerinde tutarlı ve tutarlı bir şekilde uygulamasının kalitesidir. Bu nedenle vicdanlılığı teşvik edecek önlemler bu kaliteyi artırmak için tasarlanmıştır. Yolsuzluğa karşı tedbirler, belirtildiği gibi, pozitif ve negatif prosedürleri içermektedir, yani önleyici ve düzeltici boyutları bulunmaktadır. Dürüstlük programları bu boyutları içerir.

Bu neden önemli?

Yolsuzluk ülkenin kalkınmasını, iyi yönetimini ve sosyal refahını engeller. Güvenlik sektöründeki yolsuzluk özellikle ciddi boyutlara ulaşıyor çünkü bu sektör genellikle devlet bütçesinden büyük bir pay alıyor. Bu da eğitim ve sağlık gibi diğer temel sektörlerin son derece ihtiyaç duydukları kaynakların daha az kalması anlamına geliyor. Güvenlik sektöründeki yolsuzluk, güvenliğin azalmasına, bölgesel istikrarsızlığa ve çatışmaların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle, yolsuzlukla mücadele çabaları uluslararası düzeyde yürütülmeli ve bölgesel ve uluslararası işbirliğine dayanmalıdır. Ayrıca, başarılı yolsuzlukla mücadele programları bütünsel bir yaklaşımla ve genel bir iyi yönetişim çerçevesinde tasarlanmakta ve uygulanmaktadır. İşlevsel, verimli ve etkili bir güvenlik sektörüne sahip olmak isteyen her ülke, bir dürüstlük oluşturma/yolsuzlukla mücadele programı uygulamalıdır.

Bu programlar nasıl çalışıyor?

Yolsuzluğun önlenmesi ve yolsuzlukla mücadele için alınması gereken bir takım önlemler bulunmaktadır. Zorunlu, gönüllü, önleyici veya düzeltici olabilirler. Dürüstlüğü geliştirmeye/yolsuzluğu azaltmaya yönelik programların ilk aşamasında, risk alanlarının kapsamlı bir değerlendirmesi yapılmalıdır. Cenevre Silahlı Kuvvetlerin Demokratik Kontrolü Merkezi (DCAF), NATO ve Dürüstlük Merkezi (CIDS) dahil olmak üzere çeşitli kuruluşlar, bu amaçla öz değerlendirme anketleri, kılavuzlar, araçlar ve bilgi materyalleri geliştirmiş ve yayınlamıştır. Bu kuruluşlar aynı zamanda dürüstlük/yolsuzlukla mücadele program ve politikalarının geliştirilmesi ve uygulanması için bilgi yardımı ve eğitim de sağlar. Risk değerlendirme aşamasından sonra bir eylem planı veya programı oluşturulmalı ve daha sonra bu program, spesifik vakanın bağlamına ve ihtiyaçlarına göre uyarlanmalıdır. Bununla birlikte, tüm bireysel durumlarda dahi, işin kapsamı, teknikler, yöntemler ve en iyi uygulamaları da içeren, değerlendirilmesi gereken konuların genel bir listesi faydalıdır:

  • hukukun üstünlüğü
  • Etkili yasal çerçeve
  • Etkin ve bağımsız yargı kurumları
  • Açık ve özlü düzenlemeler
  • Dürüstlüğü geliştirmeye odaklanan eğitim ve öğretim
  • Davranış Kuralları ve Etik Kılavuzu
  • Liyakat ve rekabete dayalı işe alım ve terfi sistemleri
  • Şeffaflık (bütçe, maaşlar, satın alma, satın alma, mülk tanıtımı)
  • Ulusal ihtiyaçlara ve görevlere karşılık gelen planlama ve bütçeleme sistemleri (ulusal güvenlik stratejisi)
  • Yolsuzlukla mücadele rezervasyonları
  • Hesap verebilirlik (etkili, orantılı ve caydırıcı yaptırımlar)
  • Gözetim mekanizmaları (iç ve dış)
  • Denetim fonksiyonu
  • Ombudsman
  • İzleme mekanizmaları
  • İhbar Mekanizmaları ve İhbar Koruması

Yolsuzlukla mücadele tedbirlerini kim yürütüyor?

Genel olarak, yolsuzlukla mücadele tedbirleri daha geniş bir iyi yönetişim politikasının parçasıdır ve bunların uygulanmasında çok sayıda aktör yer alır. Dürüstlük inşa edici önlemler davranışsal faktöre odaklandığından, süreçte yer alan aktörlerin tümü askerlerden/vatandaşlardan hükümet, bölgesel ve uluslararası kuruluşlara kadar uzanır. Tüm bireyler (vatandaşlar, askerler, ihbarcılar, liderler, müfettişler, kamu denetçileri vb.) Davranış Kurallarına uymaktan ve dürüstlük standartlarına uygun hareket etmekten sorumludur. Parlamento, kamu kurumları ve bakanlıklar, ombudsmanlık, denetim ve gözetim kurumları gibi kurumlar politika, plan, program, yasa ve yönetmeliklerin geliştirilmesinden, uygulanmasından ve uygulanmasının denetlenmesinden sorumludur. Hükümet, askeri liderlik, satın alma ve diğer prosedürlerle ilgilenen özel işletmeler, medya, akademi ve sivil toplum kuruluşları gibi ulusal düzeydeki organlar da dürüstlük değerlerinin, gözetimin, süreçlerin ve sonuçların izlenmesinden sorumludur. Son olarak, hükümetlerarası ve uluslararası kuruluşlar deneyimleri ve en iyi uygulamaları paylaşarak yardımcı olabilirler.

Kaynaklar:

Centre for Integrity in the Defence Sector. Criteria for good governance in the defence sector. International standards and principles (2015)

Centre for Integrity in the Defence Sector. Integrity Action Plan. A handbook for practitioners in defence establishments (2014)

CIDS (2015) Guides to Good Governance: Professionalism and integrity in the public service. No 1.

DCAF – UNDP (2008) Public Oversight of the Security Sector. A Handbook for Civil Society Organizations.

DCAF(2009), Backgrounder. Security Sector Governance and Reform. See new Backgrounder series here.

DCAF (2015), Parliamentary Brief: Building integrity in Defence.

NATO (2015), Building Integrity Self-Assessment Questionnaire and Peer Review Process. A diagnostic tool for national defence establishments.

NATO (2012) Building Integrity Programme

NATO-DCAF (2009). Integrity Self-Assessment Process: A Diagnostic Tool for National Defence Establishments.

NATO-DCAF, (2010). Building Integrity and Reducing Corruption in Defence. A Compendium of Best Practices.

Transparency International (2011). Building Integrity and Countering Corruption In Defence and Security. 20 Practical Reforms.

Makalede ifade edilen görüşler yazara ait olup LAWHUB'ın resmi görüşünü yansıtmayabilir.